Cyfrowy paszport produktu dla stali: co huty, hurtownie i centra serwisowe mogą zrobić już teraz

Cyfrowy paszport produktu dla stali nie jest jeszcze wymagany. Żaden akt delegowany ESPR dla żelaza i stali nie został przyjęty ani opublikowany w wersji projektu. Przyjęcie zapowiadane jest na IV kw. 2026 (oczekiwany); akt byłby co do zasady stosowany 18+ miesięcy po wejściu w życie.

Jeden wiążący przepis już teraz wymaga danych typowych dla paszportu: objęty nim import stali potrzebuje świadectwa hutniczego (MTC) z numerem wytopu i krajem wytopu i odlewania; inne dokumenty mogą uzupełnić braki. Czym jest cyfrowy paszport produktu (DPP), wyjaśnia nasz przewodnik.

Tekst jest dla hut, importerów, hurtowni, centrów serwisowych i przetwórców sprzedających stal do UE.

Czym jest cyfrowy paszport produktu dla stali?

Cyfrowy paszport produktu dla stali to cyfrowy zapis dla wyrobu z żelaza lub stali, dostępny przez nośnik danych. Według projektów JRC paszport identyfikowany numerem wytopu obejmuje tożsamość, pochodzenie, skład chemiczny pod kątem substancji wzbudzających obawy, ślad węglowy i zawartość materiałów z recyklingu. Obowiązkowy będzie dopiero, gdy zacznie obowiązywać akt delegowany ESPR (rozporządzenie w sprawie ekoprojektu) dla żelaza i stali.

Co jest przesądzone, a co pozostaje propozycją?

Przeczytajcie tę tabelę, zanim zaplanujecie jakąkolwiek pracę pod cyfrowy paszport produktu dla stali. Budujcie na wierszach oznaczonych jako prawo; na wiersze oznaczone jako analiza przygotowujcie się, nie wpisując ich na sztywno.

Tylko dwa wiersze, wytop i odlewanie oraz CBAM, wiążą dziś dane o stali i żaden z nich nie jest przepisem, który ustanawia cyfrowy paszport produktu dla stali. To tam wasze przygotowania zwrócą się najpierw.

Lista uwag do konsultacji (właściciel: kierownik ds. zgodności). Gdy projekt zostanie otwarty do komentarzy, odnieście się do pięciu punktów:

1. Format i unikalność numeru wytopu: czy każdy zakład jest w stanie je zapewnić? (audyt numerów wytopów)
2. Wariant zakresu A–D: który odpowiada wam i waszym klientom? (sekcja o rolach)
3. Poziom śladu węglowego: na wytop czy na numer wyrobu? (pomost węglowy)
4. Które pola muszą pozostać niepubliczne? (inwentaryzacja danych)
5. Dziedziczenie: co przetwórca musi skopiować, a co zadeklarować od nowa? (sekcja o rolach)

Jaką rolę pełnicie w łańcuchu stali?

Obowiązki, jakie nałoży na was cyfrowy paszport produktu dla stali, będą wynikać z waszej roli w ESPR, a nie z nazwy stanowiska. Klasyfikujcie każdy przepływ wyrobów, a nie każdą firmę: jedna hurtownia stali może być dystrybutorem dla jednego przepływu i producentem dla innego.

Dziedziczenie (propozycja JRC). Przetwórca sprzedający pod własną nazwą dziedziczy gatunek, numer wytopu, zawartość materiałów z recyklingu i ślad węglowy, a deklaruje obróbkę powierzchni, wymiary i nowe substancje wzbudzające obawy. Zasady łączenia ustaliłby akt.

Jakich danych prawdopodobnie będzie wymagał cyfrowy paszport produktu dla stali i gdzie są dziś?

Projekt listy pól JRC w dużej mierze pokrywa się ze świadectwem hutniczym. Wypełnijcie go dla jednej rodziny wyrobów, a dostaniecie analizę luk względem tego, czego wymagać będzie cyfrowy paszport produktu dla stali. Status, poziom i dostęp to propozycje JRC (tabele 15–16 projektu); „—” oznacza, że nic nie ustalono.

Kopiując tabelę, dodajcie dwie kolumny, „Mamy? (T/N/częściowo)” i „Lukę zamkniemy do (data)”, a stanie się waszym narzędziem do śledzenia postępów. Metodę dla wszystkich branż opisuje krok 2 w artykule o wdrożeniu cyfrowego paszportu produktu.

Wyjątkiem są dane kontaktowe: art. 27 ust. 6 lit. a i art. 29 ust. 3 lit. a ESPR czynią dane kontaktowe producenta i importera publicznymi, niezależnie od tego, co mówi tabela JRC.

Większość pól już istnieje w firmie; JRC umiejscawia ryzyko dla identyfikowalności w punktach przekazania między firmami. Waszą luką jest zwykle wymiana danych, a nie same dane.

Zdecydujcie, czego nie opublikujecie. Deklarowany ślad węglowy proponuje się jako publiczny; jego dane wejściowe nie, bo mogą ujawnić zużycie energii i koszty. Lista pól, których wasz cyfrowy paszport produktu dla stali nie pokaże publicznie: dane wejściowe do śladu, skład chemiczny wykraczający poza substancje wzbudzające obawy, zamówienia, źródła zaopatrzenia.

Jak przygotować numery wytopów do paszportu?

JRC proponuje numer wytopu jako obowiązkowy identyfikator na poziomie partii, którym posługiwałby się cyfrowy paszport produktu dla stali, a numer seryjny kręgu tylko tam, gdzie klienci już go wymagają. Przepis o wytopie i odlewaniu już teraz wymaga numeru wytopu na każdym świadectwie w imporcie.

Art. 27 ust. 5 ESPR już wymaga numeru typu, partii lub numeru seryjnego albo innego elementu umożliwiającego identyfikację; akt dla stali zdecyduje, na którym poziomie będzie paszport (art. 9 ust. 2 lit. d).

Audyt numerów wytopów, dla każdego zakładu (właściciel: dział jakości). JRC stwierdził, że identyfikatory w stali mają charakter lokalny, zakresy numerów zaczynają się od nowa lub są używane ponownie, a w całym łańcuchu nie działa żaden system oparty na GS1. Sprawdźcie:

1. Czy numer wytopu może się powtórzyć po wyzerowaniu licznika lub ponownym użyciu zakresu?
2. Czy zawiera kod huty lub zakładu?
3. Czy zawiera rok?
4. Czy jest zapisywany identycznie w systemie stalowni, w laboratorium, w ERP, na świadectwie i na przywieszce wyrobu, łącznie z zerami wiodącymi?
5. Czy pozostaje na każdej sztuce po cięciu na arkusze, cięciu wzdłużnym i wiązaniu w paczki?
6. Jeśli planujecie GS1: czy ma najwyżej 20 znaków z zestawu znaków GS1, tak by zmieścił się w AI (10)?

Naprawcie to, zanim oprze się na tym cyfrowy paszport produktu dla stali. Jeśli w punkcie 1 odpowiedź brzmi „tak”, a w punktach 2–3 „nie”, prefiks z kodem zakładu i rokiem uczyni numery unikalnymi bez ruszania licznika w stalowni.

Opcjonalna ścieżka GS1. W GS1 numer wytopu trafia do AI (10) jako numer partii, zawsze razem z GTIN, a numer kręgu do AI (21) jako numer seryjny. W GS1 Digital Link wygląda to tak: https://id.example.com/01/09506000134352/10/P2H26A0451.

Akt nie wybrał jeszcze żadnego systemu identyfikatorów, a GTIN-y pochodzą z licencji organizacji członkowskiej GS1.

Jak dane CBAM zasilają ślad węglowy w paszporcie?

Tylko jako punkt wyjścia. Zgodnie z art. 7 ust. 1 CBAM i załącznikiem II dla towarów z żelaza i stali liczy się wyłącznie emisje bezpośrednie, łącznie z emisjami wbudowanymi w odpowiednie prekursory. Brakuje kupowanej energii elektrycznej i nakładów spoza granicy prekursorów; ślad od kołyski do bramy je obejmuje.

JRC przewiduje możliwość, by cyfrowy paszport produktu dla stali podawał ślad węglowy liczony od wartości EU ETS i CBAM z dodaniem brakujących składników, metodą, która ma współgrać z deklaracjami środowiskowymi (EPD) według EN 15804.

Arkusz pomostu węglowego:

Zanim policzycie którąś pozycję dwa razy, sprawdźcie listę prekursorów CBAM dla waszej technologii wytwarzania.

Na numer wyrobu czy na wytop? JRC proponuje deklaracje śladu na poziomie partii lub modelu. EPD daje wartość dla modelu; wartość dla wytopu wymaga danych o energii i wsadzie dla każdego wytopu. Zdecydujcie, który poziom śladu jest w stanie udźwignąć wasz cyfrowy paszport produktu dla stali.

Klasy. JRC proponuje klasy śladu od A (najlepsza) do E (najgorsza) dla każdego wyrobu reprezentatywnego, przy czym A i B łącznie mają obejmować co najmniej 30% wolumenu produkcji. Już teraz umieśćcie swoje wyroby względem projektowanych granic klas z kwietniowych slajdów.

Stal niskoemisyjna. Akt ma ją zdefiniować na potrzeby wniosku dotyczącego aktu o przyspieszeniu przemysłowym (Industrial Accelerator Act: zamówienia publiczne i wsparcie), a akty CPR na potrzeby wyrobów budowlanych. Sprzedajecie na którykolwiek z tych rynków? Śledźcie obie definicje.

Co zapisywać dla każdego wytopu w zakresie zawartości z recyklingu i substancji wzbudzających obawy?

Te dwa pola decydują, czy deklaracja, którą poda cyfrowy paszport produktu dla stali, przetrwa audyt. Deklaracja zawartości materiałów z recyklingu według JRC opiera się na ISO 14021 i oddziela materiał przedkonsumpcyjny od pokonsumpcyjnego. Wasz model łańcucha kontroli pochodzenia (chain of custody) wyznacza, jak szczegółowa może być deklaracja, własna lub zweryfikowana przez stronę trzecią:

Wybierzcie jeden model dla każdego zakładu, spiszcie jego zasady i osoby zatwierdzające, i już teraz zacznijcie zapisywać złom przed- i pokonsumpcyjny dla każdego wytopu na podstawie kart wsadowych.

Substancje wzbudzające obawy. „Wariant ograniczony” JRC ustala ołów na poziomie 0,1% jako substancję wzbudzającą obawy, a miedź na 0,05% i cynę na 0,01% jako substancje utrudniające recykling, liczone dla całego wyrobu pośredniego. „Wariant rozszerzony” dodaje zidentyfikowane substancje niebezpieczne. Oba są propozycjami.

• Sprawdźcie, czy wasze laboratorium i świadectwo podają Pb, Cu i Sn dokładniej niż te progi. Zawartość cyny wydrukowana jako „0,0” nie pokaże, czy wytop przekracza 0,01%.
• Zapisujcie powłoki i obróbkę powierzchni dla każdej partii. Według propozycji JRC powlekarnia, która sprzedaje powlekany wyrób pod własną nazwą, deklaruje każdą nową substancję wzbudzającą obawy we własnym paszporcie.

O co prosić hutę?

Hurtownie, centra serwisowe i importerzy mogą wypełnić inwentaryzację, której wymaga cyfrowy paszport produktu dla stali, tylko tym, co przysyłają huty. Większość tego pisma służy już przepisowi o wytopie i odlewaniu oraz CBAM. Szablon zostawiamy po angielsku, bo często trafia do hut spoza Polski i spoza UE.

Subject: Steel data for EU compliance – request to [mill]

From [date], please send for every delivery to [company]:

1. Mill test certificate, EN 10204 type 3.1, per heat, showing
   - the heat number, exactly as marked on the product
   - the country of melt and pour
   - the country of origin and the manufacturing date
   - full chemical analysis, including Pb, Cu and Sn, with reporting limits
2. The same certificate as a machine-readable file (XML, JSON or CSV)
   next to the PDF.
3. For CBAM: installation name and identifier, and the specific
   embedded emissions of the goods delivered, with the reporting period.
4. Recycled content in % per heat or product number, the pre-/post-
   consumer split, your chain-of-custody model, and any third-party
   verification.
5. The reference of any EPD (EN 15804) and the products it covers.
6. Your heat-number format, and whether a number can ever repeat.

Items 1-2 with each delivery; 3-5 per reporting period; 6 once.
If you cannot supply an item, tell us by [date] which one and when.
Contact: [name, function, email]

Jeśli huta nie może dostarczyć danych o wytopie i odlewaniu:

• Braki w świadectwie. Faktury, specyfikacje wysyłkowe i podobne dokumenty mogą uzupełnić brakujący numer wytopu lub kraj, ale organy celne przeprowadzają wtedy kontrolę dokumentacji, która może opóźnić dostęp do stawki celnej.
• Brak świadectwa. Samodzielne dokumenty liczą się tylko w okresie przejściowym; po nim import bez świadectwa nie ma uznanego dowodu i zostaje odrzucony.
• Umowa i wolumen. Wpiszcie dostarczanie danych do umowy jako warunek; przenoście wolumen do hut, które je dostarczają. Huty spoza UE mogą zacząć od naszego przewodnika dla producentów spoza UE.

Przykład: hipotetyczne centrum serwisowe w Ostrawie

Weźmy hipotetyczne centrum serwisowe stali w Ostrawie w Czechach. Kupuje 3 500 t kręgów walcowanych na gorąco miesięcznie (1 500 t od huty z UE, 2 000 t od dwóch hut spoza UE) i tnie wzdłużnie około 160 kręgów macierzystych na mniej więcej 1 100 taśm dla klientów z branży regałów magazynowych i motoryzacji.

Przygotowanie do tego, czego zażąda cyfrowy paszport produktu dla stali, przebiega tu w sześciu krokach:

1. Kontrola świadectw w imporcie (koordynator celny). Październikowy import przychodzi z 41 świadectwami. W jednym brakuje kraju wytopu i odlewania, więc zgłoszenie opiera się na fakturze i specyfikacji wysyłkowej, a organy celne wszczynają kontrolę dokumentacji.
2. Rejestr rodzic–dziecko (planista produkcji). Identyfikator każdej taśmy to identyfikator kręgu plus numer cięcia; numer wytopu jest kopiowany, nigdy przepisywany ręcznie. Krąg o masie 22 t z wytopu P2H26A0451 staje się siedmioma taśmami z tym numerem wytopu.
3. Inwentaryzacja danych (kierownik jakości). Tabela powyżej, wypełniona dla taśmy do regałów. Od obu hut spoza UE brakuje zawartości materiałów z recyklingu i śladu węglowego.
4. CBAM (dział celny i finanse). Około 24 000 t importu rocznie to znacznie powyżej 50 t, więc firma potrzebuje statusu upoważnionego zgłaszającego i prosi obie huty spoza UE o jednostkowe emisje wbudowane.
5. Pismo do dostawców (zakupy). Wysłane do wszystkich trzech hut, z terminem odpowiedzi.
6. Pilotaż (sprzedaż i IT). Jeden klient z branży regałów: etykieta testowa z GTIN z licencji GS1 firmy i numerem wytopu jako numerem partii, skanowana przy przyjęciu towaru.

Scenariusz alternatywny 1: świadectwo bez numeru wytopu. Nie spełnia wymogów rozporządzenia wykonawczego, więc import opiera się na dokumentach uzupełniających i kontroli dokumentacji; przy cle poza kontyngentem w wysokości 50% każde opóźnienie kosztuje. Ta ścieżka przetrwa okres przejściowy; kończy się tylko ścieżka bez świadectwa.

Scenariusz alternatywny 2: jedna taśma z błędnym numerem wytopu. Na krajarce nic nie sygnalizuje błędu. Taśma dziedziczy deklaracje śladu węglowego i zawartości z recyklingu innego wytopu, więc dane, które klientowi poda cyfrowy paszport produktu dla stali, opisują niewłaściwą stal, dopóki audyt nie doprowadzi do kręgu, który nigdy nie pochodził z tego wytopu.

Przypadki szczególne: co, jeśli wasz przepływ nie pasuje?

Wiele wytopów w jednej paczce. Oznaczcie każdą sztukę albo wypiszcie na paczce wszystkie wytopy. Cyfrowy paszport produktu dla stali identyfikowany numerem wytopu nie może wskazywać średniej.

Firma handlowa z UE importująca z państwa trzeciego. Ma obowiązki importera (art. 29). Próg 50 t w CBAM obejmuje łączną masę netto wszystkich towarów z żelaza i stali, aluminium, nawozów i cementu przypadającą na importera w roku kalendarzowym; po jego przekroczeniu obowiązki obejmują cały import z tego roku.

Stal budowlana. Może też podlegać rozporządzeniu w sprawie wyrobów budowlanych. Zobaczcie artykuł o kodach 2D GS1 w budownictwie.

Żelazostopy i złom. Załącznik I CBAM wyłącza żelazokrzem, większość innych żelazostopów i złom żelaza (CN 7204); żelazomangan, żelazochrom i żelazonikiel są objęte, tylko w zakresie emisji bezpośrednich. Żaden z nich nie jest wyrobem reprezentatywnym JRC. Sprawdźcie swój kod CN z załącznikiem I; dla każdej partii zachowujcie skład chemiczny i pochodzenie.

Cyfrowy paszport produktu dla stali: kolejny raport czy koniec świadectw w PDF?

Trzy reżimy pytają dziś o pokrywające się fakty dotyczące tej samej stali. Przepis o wytopie i odlewaniu chce numeru wytopu i kraju na świadectwie; CBAM chce emisji wbudowanych; cyfrowy paszport produktu dla stali dodałby do tego samego numeru wytopu ślad węglowy, zawartość materiałów z recyklingu i substancje wzbudzające obawy.

Słabym ogniwem jest świadectwo. Rozporządzenie wykonawcze stwierdza, że zaświadczenie z zakładu produkcyjnego „nie jest ani dokumentem zharmonizowanym, ani dokumentem przeznaczonym specjalnie” do potwierdzania kraju wytopu i odlewania.

JRC stwierdził, że świadectwa krążą głównie jako pliki PDF lub w niestandaryzowanych formatach, bez powszechnie przyjętego modelu danych, i nazywa standardowy cyfrowy format świadectwa kluczowym celem.

Decyzja: prowadźcie jeden ustrukturyzowany zapis świadectwa na wytop (XML lub JSON obok PDF; punkt 2 pisma do huty) i zasilajcie z niego odprawę celną, CBAM i cyfrowy paszport produktu dla stali. Właściciel: dział jakości plus IT.

Dane o wytopie i odlewaniu zyskują też na wadze: od 1 października 2027 Komisja uwzględnia je przy podziale kontyngentów taryfowych. Gdy akt zacznie obowiązywać, paszporty trafią też do rejestru UE i zostaną objęte kontrolami celnymi.

Co zrobić w ciągu najbliższych 90 dni?

Nic z tego nie czeka na akt, który zdefiniuje cyfrowy paszport produktu dla stali, a większość zwróci się najpierw w ramach przepisu o wytopie i odlewaniu oraz CBAM.

Po 90 dniach macie pilotaż pod cyfrowy paszport produktu dla stali, zbudowany na danych, których i tak potrzebujecie do odprawy celnej i CBAM. Kod testowy utworzycie w darmowym generatorze kodów QR GS1 Digital Link: bez zakładania konta, działa w przeglądarce. Passmith ma też darmowy plan.

Więcej: Plan prac ESPR · Wdrożenie cyfrowego paszportu produktu w ośmiu krokach · DPP a producenci spoza UE · DPP a kontrola celna

Powiązane artykuły

Plan prac ESPR: które produkty są pierwszePlan prac ESPR 2025–2030 stawia stal na początku, potem tekstylia, opony i aluminium, później meble i materace. Kiedy oczekiwać każdego aktu.Wdrożenie cyfrowego paszportu produktu: plan w ośmiu krokach powiązany z przepisamiWdrożenie cyfrowego paszportu produktu w ośmiu krokach, każdy powiązany z artykułem ESPR. Zaplanujcie identyfikatory, kopię zapasową, rejestr i odprawę celną.DPP a producenci spoza UE: przewodnikProdukujesz poza UE albo tam kupujesz? Kto prawnie odpowiada za cyfrowy paszport produktu, jakich danych żądają kupujący i jak przygotować zakład.