EUDR: należyta staranność od 30 grudnia 2026

Rozporządzenie (UE) 2023/1115 — unijne rozporządzenie w sprawie wylesiania — stosuje się od 30 grudnia 2026, a obowiązek, który tworzy, to oświadczenie o należytej staranności składane, zanim odpowiedni produkt trafi na rynek unijny. To właśnie tę datę większość firm ma błędnie, bo przesuwała się dwa razy; w przeglądzie upraszczającym z maja 2026 Komisja pozostawiła ją bez zmian. Rozporządzenie (UE) 2025/2650 z 19 grudnia 2025, które ją ustaliło, napisało też na nowo, kto w ogóle ma je składać. Ten przewodnik wyjaśnia, kto jest na którym szczeblu, co naprawdę musi stać za oświadczeniem i dlaczego realny termin eksportera wypada wcześniej niż prawny.

Czego wymaga EUDR

EUDR to rozporządzenie o należytej staranności, nie o etykietowaniu. Wymaga od firmy wykazania, że towar nie został wyprodukowany na gruntach wylesionych po 31 grudnia 2020, i udokumentowania tej pracy. Pod spodem są trzy kroki: zebrać informacje o produkcie i jego pochodzeniu, ocenić ryzyko niezgodności i ograniczać je, aż stanie się nieistotne.

To na etapie informacji rozporządzenie jest nietypowe — i tam jest kosztowne. Znajomość kraju nie wystarczy. Tekst wymaga geolokalizacji działek, na których wyprodukowano towar: współrzędnych, a nie adresu dostawcy. Cała reszta formularza jest administracją. Projektem są współrzędne.

Siedem towarów — i produkty, które je przenoszą

Lista towarów jest zamknięta, a produkty pochodne określa załącznik do rozporządzenia. Pułapką nie jest towar, tylko produkt pochodny. Eksporter mebli jest podmiotem drzewnym. Do tego sam załącznik się zmienia, więc zanim uznacie, że produkt jest w zakresie albo poza nim, sprawdźcie go w świetle rozporządzenia delegowanego (UE) 2026/2102.

Kto składa: trzy szczeble stworzone w 2025 roku

To ta część, która się zmieniła, i większość podsumowań napisanych przed grudniem 2025 jest już nieaktualna.

Środkowy wiersz przeczytajcie uważnie, zanim uznacie go za ulgę. Obowiązek składania zniknął; obowiązek informacyjny nie. Handlowiec, który nie potrafi przedstawić wymaganych informacji, nie może zgodnie z prawem wprowadzić produktu do obrotu ani go udostępnić. W praktyce te same pytania nadal schodzą w dół łańcucha — przychodzą tylko jako wymóg klienta, a nie jako wasz własny termin.

Dolny wiersz zaskakuje pozytywnie. Uproszczone oświadczenie z załącznika III wymaga danych podmiotu, opisu produktu, kraju produkcji oraz geolokalizacji lub adresu pocztowego miejsc produkcji. Dla małego podmiotu pierwotnego w kraju niskiego ryzyka to zauważalnie lżejsza droga niż pełne oświadczenie — i składa się je raz, a nie przy każdej przesyłce.

Terminy

W drugim wierszu umykają dwa szczegóły. Kryterium dotyczy wielkości podmiotu i obejmuje wyłącznie przedsiębiorstwa, które w tej formie istniały już 31 grudnia 2024 — spółka założona w 2025 roku do obsługi importu do UE nie dostaje późniejszej daty dlatego, że jest mała. Sprawdźcie datę powstania razem z zatrudnieniem.

Przykład: eksporter mebli wysyłający do UE

Scenariusz reprezentatywny. Producent spoza UE wysyła dębowe meble jadalniane do dwóch unijnych importerów. Nie uważa się za firmę surowcową: kupuje tarcicę od trzech krajowych dostawców i montuje.

Miesiąc pierwszy — kto jest podmiotem. Pierwsze pytanie nie dotyczy drewna, tylko ról. To unijni importerzy wprowadzają produkt do obrotu w Unii, więc to oni są podmiotami i to oni składają oświadczenie. Producent nie składa w ramach EUDR niczego. To moment, w którym projekt bywa niemal porzucany jako "nie nasz obowiązek" — i moment, w którym porzucony być nie powinien, bo importerzy nie złożą oświadczenia bez danych, które zdobyć może wyłącznie producent.

Miesiąc drugi — ściana geolokalizacji. Importerzy proszą o współrzędne działek pozyskania. Dostawca pierwszy je ma, z systemu certyfikacji, do którego już należy. Dostawca drugi ma nadleśnictwo, ale nie współrzędne na poziomie działki. Dostawca trzeci kupuje od pośredników i nie potrafi powiedzieć. Jeden z trzech łańcuchów jest gotowy; dwa pozostałe wymagają pracy przechodzącej przez strony, z którymi producent nie ma bezpośredniej umowy.

Miesiące od trzeciego do piątego — rozwiązanie handlowe. Luka jest umowna, nie techniczna. Umowy zakupowe zostają otwarte, by uczynić dane o pochodzeniu warunkiem dostawy, a wobec dostawcy trzeciego budowane jest drugie źródło, zdolne podać współrzędne. To decyzja zakupowa z ceną, podjęta z powodu regulacyjnego — i dlatego potrzebuje decydenta, a nie specjalisty ds. zgodności.

Scenariusz przeciwny. Załóżmy, że producent przeczytał, iż handlowcy już nie składają oświadczeń, i uznał, że nowelizacja z grudnia 2025 usunęła problem. W jego własnej sytuacji nie zmieniłoby się nic — i tak nigdy nie składał — ale jego klienci nadal nie mogliby złożyć. Pierwszym skutkiem nie byłaby kara, tylko importer, który jesienią 2026 roku, bez uprzedzenia i bez odwołania, przechodzi do dostawcy potrafiącego odpowiedzieć.

Przypadki brzegowe

Opakowania drewniane. Palety, skrzynie i skrzynki są na liście, gdy wprowadza się je do obrotu jako samodzielne produkty. Używane wyłącznie do podtrzymywania, ochrony lub przenoszenia innego produktu są poza nią: paleta pod produktem spoza listy nie wciąga go w zakres, ale podmiotem jest firma, która jako pierwsza wprowadza palety do obrotu jako towar.

Materiał z recyklingu i odzyskany. Materiał pokonsumencki umiejscawia się w łańcuchu inaczej niż pierwotny. Ustalcie, który z waszych wsadów jest naprawdę odzyskany, zanim przyjmiecie odpowiedź z góry — klasyfikacja decyduje o potrzebnych danych.

Produkty złożone. Jeden wyrób może nieść dwa towary z listy. Dla każdego trzeba zbudować własny łańcuch; skrótu przez "materiał dominujący" nie ma.

Struktura grupy. To, która osoba prawna jest importerem, przesądza, kto jest podmiotem. Grupy prowadzące import przez jedną spółkę koncentrują tam obowiązek — celowo albo przypadkiem.

Bycie dostawcą podmiotu. Możecie nie mieć żadnego obowiązku składania i mimo to nieść cały ciężar praktyczny, bo oświadczenie podmiotu opiera się na waszych danych. To najczęstsza pozycja i najgorzej opisana w poradnikach.

Szerszy obraz: ten sam kształt co reguła bateryjna

EUDR nie jest wyjątkiem. Postawcie je obok obowiązku należytej staranności bateryjnej, a podobieństwo okaże się dokładne: obowiązek na poziomie firmy, zamknięta lista materiałów, ocena ryzyka w zdefiniowanych kategoriach i dowody, które muszą przyjść z wyższego poziomu łańcucha, niż zobowiązana firma jest dziś w stanie zobaczyć. Nasz przewodnik po należytej staranności bateryjnej opisuje bliźniaczą regułę, która wchodzi 18 sierpnia 2027 — osiem miesięcy po tej.

Dla eksportera praktyczny wniosek jest w obu przypadkach taki sam i nie ma nic wspólnego z tekstem żadnego z rozporządzeń. Nie będziecie podmiotem, nie złożycie oświadczenia i i tak zostaniecie zapytani — na piśmie, przez klienta, którego własne złożenie zależy od waszej odpowiedzi. Firmy, dla których EUDR okazało się wykonalne, to te, które dane o pochodzeniu zbierały już z innego powodu. Nasz przewodnik dla producentów spoza UE opisuje, jak ta presja wędruje, a przewodnik celny — co się dzieje, gdy dowód spotyka granicę.

Powiązane artykuły

Należyta staranność bateryjna: zasady od 2027Kogo wiąże obowiązek należytej staranności bateryjnej, jakie cztery surowce obejmuje, co musi zawierać polityka i dlaczego termin przesunięto na 2027.DPP na granicy UE: jak działa kontrola celnaJak służba celna sprawdzi cyfrowy paszport produktu: identyfikator w zgłoszeniu, weryfikacja w rejestrze UE, automatycznie najpóźniej od sierpnia 2030.DPP a producenci spoza UE: przewodnikProdukujesz poza UE albo tam kupujesz? Kto prawnie odpowiada za cyfrowy paszport produktu, jakich danych żądają kupujący i jak przygotować zakład.