EUDR durum tespiti: 30 Aralık 2026 kuralları

(AB) 2023/1115 sayılı Tüzük — AB Ormansızlaşma Tüzüğü — 30 Aralık 2026'da uygulanmaya başlıyor ve yarattığı yükümlülük, ilgili ürün Birlik piyasasına çıkmadan önce sunulan bir durum tespiti beyanı. Şirketlerin en çok yanlış bildiği şey bu tarih, çünkü iki kez değişti — Komisyon'un Mayıs 2026'daki sadeleştirme incelemesi ise onu değiştirmedi; tarihi belirleyen 19 Aralık 2025 tarihli (AB) 2025/2650 sayılı Tüzük aynı zamanda kimin beyan sunacağını da yeniden yazdı. Bu rehber kimin hangi kademede olduğunu, beyanın arkasında gerçekte neyin durması gerektiğini ve bir ihracatçı için asıl teslim tarihinin neden yasal tarihten önce olduğunu anlatıyor.

EUDR ne istiyor

EUDR bir etiketleme değil, durum tespiti tüzüğü. Bir şirketten, emtianın 31 Aralık 2020'den sonra ormansızlaştırılmış arazide üretilmediğini ortaya koymasını ve bunu belgeleyebilmesini istiyor. Altında üç adım var: ürün ve menşei hakkında bilgi topla, uygunsuzluk riskini değerlendir ve bu riski ihmal edilebilir düzeye inene kadar azalt.

Tüzüğün sıra dışı — ve pahalı — olduğu yer bilgi adımı. Ülkeyi bilmek yetmiyor. Tüzük, emtianın üretildiği arazi parsellerinin coğrafi konumunu istiyor: tedarikçi adresi değil, koordinat. Formdaki diğer her şey idari. Asıl proje koordinatlar.

Yedi emtia — ve onları taşıyan ürünler

Emtia listesi kapalı; türev ürünler tüzüğün ekinde belirleniyor. Tuzak emtiada değil, türev üründe. Mobilya ihracatçısı bir odun operatörüdür. Üstelik ekin kendisi de değişiyor; bir ürünü kapsam içinde ya da dışında saymadan önce eki (AB) 2026/2102 sayılı Delege Tüzüğe göre kontrol edin.

Kim sunar: 2025 değişikliğinin yarattığı üç kademe

Değişen kısım burası ve Aralık 2025'ten önce yazılmış özetlerin çoğu artık yanlış.

Orta satırı rahatlama diye okumadan önce dikkatle okuyun. Beyan yükümlülüğü kalktı; bilgi yükümlülüğü kalkmadı. Gerekli bilgiyi ortaya koyamayan tüccar, ürünü hukuka uygun şekilde piyasaya arz edemez veya bulunduramaz. Pratikte bu, aynı soruların zincirde aşağı inmeye devam etmesi demek — sadece sizin beyan tarihiniz olarak değil, müşterinizin talebi olarak geliyorlar.

Alt satır ise insanları iyi yönde şaşırtan kısım. Ek III'teki basitleştirilmiş beyan operatör bilgilerini, ürün tanımını, üretim ülkesini ve üretim alanlarının coğrafi konumunu ya da posta adresini istiyor. Düşük riskli bir ülkedeki küçük birincil operatör için bu, tam beyandan belirgin biçimde hafif bir yol ve sevkiyat başına değil, bir kez veriliyor.

Tarihler

İkinci satırdaki iki ayrıntı gözden kaçıyor. Ölçüt operatörün büyüklüğü ve bu sıfatla 31 Aralık 2024'te zaten var olmak — 2025'te AB ithalatını yönetmek için kurulmuş bir şirket, küçük olduğu için geç tarihi almıyor. Personel sayısıyla birlikte kuruluş tarihine de bakın.

Örnek: AB'ye sevkiyat yapan bir mobilya ihracatçısı

Temsili bir senaryo. İnegöl'de meşe yemek odası takımı üreten bir firma, iki AB ithalatçısına satıyor. Kendini emtia işi olarak görmüyor: üç yerli tedarikçiden kereste alıp montaj yapıyor.

Birinci ay — operatör kim. İlk soru odunla değil, rollerle ilgili. Ürünü Birlik piyasasına arz edenler AB ithalatçıları, dolayısıyla operatör onlar ve beyanı onlar sunuyor. Üretici EUDR kapsamında hiçbir şey sunmuyor. Proje tam bu noktada "bizim yükümlülüğümüz değil" diye bırakılmaya en yakın hâle geliyor — ve bırakılmaması gereken an da bu, çünkü ithalatçılar yalnızca üreticinin toplayabileceği veri olmadan beyan veremiyor.

İkinci ay — coğrafi konum duvarı. İthalatçılar kesim parsellerinin koordinatlarını istiyor. Birinci tedarikçide var, hâlihazırda dahil olduğu bir sertifikasyon programından. İkinci tedarikçide orman işletme birimi var ama parsel düzeyinde koordinat yok. Üçüncü tedarikçi aracılardan alıyor ve söyleyemiyor. Üç zincirin biri hazır; diğer ikisi, üreticinin doğrudan sözleşmesi olmayan taraflardan geçen bir çalışma gerektiriyor.

Üçüncü–beşinci ay — ticari çözüm. Boşluk teknik değil, sözleşmesel. Satın alma sözleşmeleri, menşe verisini bir teslim koşulu hâline getirecek şekilde yeniden açılıyor ve üçüncü tedarikçiye karşı koordinat verebilen bir tedarikçiyle ikili kaynak kuruluyor. Bu, fiyatı olan bir tedarik kararı ve regülatif bir gerekçeyle alınıyor — yani bir uyum uzmanının değil, karar vericinin işi.

Karşıt senaryo. Diyelim ki üretici, tüccarların artık beyan vermediğini okudu ve Aralık 2025 değişikliğinin sorunu ortadan kaldırdığını düşündü. Kendi konumunda hiçbir şey değişmezdi — zaten beyan vermiyordu — ama müşterileri yine beyan veremez hâlde kalırdı. İlk sonuç ceza olmazdı; 2026 sonbaharında, haber verilmeden ve itiraz hakkı olmadan, ithalatçının cevap verebilen bir tedarikçiye geçmesi olurdu.

Sınır durumlar

Ahşap ambalaj. Palet, sandık ve kasalar, kendi başına bir ürün olarak piyasaya arz edildiklerinde listededir. Yalnızca başka bir ürünü desteklemek, korumak veya taşımak için kullanıldıklarında liste dışındadır: listede olmayan bir ürünün altındaki palet o ürünü kapsama sokmaz, ama paletleri mal olarak piyasaya ilk arz eden şirket bir operatördür.

Geri kazanılmış malzeme. Tüketici sonrası malzeme zincirde birincil malzemeden farklı konumlanıyor. Cevabı varsaymadan önce hangi girdinizin gerçekten geri kazanılmış olduğunu belirleyin; sınıflandırma, ihtiyacınız olan veriyi belirliyor.

Kompozit ürünler. Tek bir ürün iki listeli emtia taşıyabilir. Her biri için ayrı zincir kurulması gerekiyor; "baskın malzeme" diye bir kısayol yok.

Grup yapısı. Kayıtlı ithalatçının hangi tüzel kişi olduğu, operatörün kim olduğunu belirliyor. İthalatı tek bir şirket üzerinden yürüten gruplar yükümlülüğü orada yoğunlaştırıyor — bilerek ya da farkında olmadan.

Operatörün tedarikçisi olmak. Hiçbir beyan yükümlülüğünüz olmayabilir ve pratikteki tüm yükü yine siz taşırsınız, çünkü operatörün beyanı sizin verinize dayanıyor. En yaygın konum bu ve rehberlerde en az anlatılan da bu.

Geniş açı: batarya kuralıyla aynı şekil

EUDR tek başına bir istisna değil. Batarya durum tespiti yükümlülüğünün yanına koyun, benzerlik birebir: şirket düzeyinde bir görev, kapalı bir malzeme listesi, tanımlı kategorilerde risk değerlendirmesi ve yükümlü şirketin bugün göremediği kadar yukarıdan gelmesi gereken kanıt. Batarya durum tespiti rehberimiz 18 Ağustos 2027'de — bundan sekiz ay sonra — devreye giren kardeş kuralı anlatıyor.

Bir ihracatçı için pratik okuma ikisinde de aynı ve iki tüzüğün metniyle de ilgisi yok. Operatör siz olmayacaksınız, beyanı siz vermeyeceksiniz ve yine de size sorulacak — yazılı olarak, kendi beyanı sizin cevabınıza bağlı bir müşteri tarafından. EUDR'yi yönetilebilir bulan şirketler, menşe verisini zaten başka bir sebeple toplayanlar oldu. AB dışı üreticiler için rehberimiz bu baskının nasıl yayıldığını, gümrük rehberi ise kanıtla sınırın karşılaştığı anda ne olduğunu anlatıyor.

İlgili yazılar

Batarya Tüzüğü Durum Tespiti: 2027 KurallarıBatarya durum tespiti yükümlülüğü kimi bağlıyor, hangi dört hammaddeyi kapsıyor, politika ne içermeli ve tarih neden 18 Ağustos 2027'ye kaydı?AB Gümrüğünde DPP Kontrolü Nasıl İşliyor?AB gümrüğü dijital ürün pasaportunu nasıl kontrol edecek: beyannamede kayıt kimliği, AB siciliyle eşleştirme, en geç Ağustos 2030'da otomatik kontrol.AB Dışı Üreticiler İçin Dijital Ürün Pasaportu RehberiAB dışında üretip AB'ye mi satıyorsunuz? Dijital ürün pasaportu yükümlülüğü hukuken kimde, alıcınız hangi veriyi isteyecek, fabrikanızı nasıl hazırlarsınız?