'den itibaren AB pazarına sürülen elektrikli araç bataryaları, 2 kWh üzeri sanayi bataryaları ve hafif ulaşım aracı (LMT) bataryaları, karekod üzerinden erişilen bir batarya pasaportu taşımak zorunda. Bu, dijital ürün pasaportunun kesinleşmiş ilk zorunlu uygulamasıdır — yani hem batarya zincirindeki üreticiler için acil bir yükümlülük, hem de diğer tüm sektörler için «DPP gerçekte nasıl işleyecek» sorusunun canlı provası.
Neden bu tarih farklı?
Tekstil ve mobilyada tarihler hâlâ delege yasalara bağlıyken, batarya pasaportunun tarihi doğrudan tüzüğün içinde yazılı: . Bazı sektör dernekleri erteleme istedi, ancak Komisyon bir erteleme önermedi ve sektör hazırlanıyor. Tek bir parça gecikti: pasaportun kısıtlı verilerini kimin görebileceğini belirleyen uygulama tasarrufunun yasal son tarihi Ağustos 2026'ydı; Komisyon şimdi taslağı Ekim veya Kasım 2026'da görüşe açmayı bekliyor. Komisyon AB'nin merkezi DPP kayıt sistemini tarihinde devreye aldı ve sistemin ilk gerçek yükünü batarya kayıtları oluşturacak; ancak bataryalar için semantik katalog henüz tanımlanmadığından şu an hiçbir pasaport başarıyla kaydedilemiyor.
Batarya Tüzüğü'nün kendisi de ESPR'den ayrı, kendi başına yürüyen bir mevzuattır — diğer yükümlülükleri kendi takvimleriyle işler: karbon ayak izi beyanı (Madde 7) ancak Komisyon'un metodolojiye ilişkin yetki devrine dayanan tasarrufu ile formata ilişkin uygulama tasarrufu yürürlüğe girdikten sonra uygulanır ve ikisi de henüz kabul edilmedi; durum tespiti ise 'den itibaren uygulanır. Pasaport, bu yükümlülük zincirinin veri katmanı olarak geliyor.
Kapsam: kim girer, kim girmez?
Kapsamda üç grup var: elektrikli araç bataryaları, 2 kWh üzeri sanayi bataryaları (depolama sistemleri, endüstriyel ekipman) ve LMT bataryaları (e-bisiklet, e-scooter). Kapsam dışında: standart taşınabilir piller ve otomotiv marş bataryaları — bunların tüzükte ayrı yükümlülükleri var ama batarya pasaportu Madde 77 kapsamına girmiyor.
Kritik nokta: bataryalı ürün ihraç ediyorsanız (ör. e-bisiklet), içindeki batarya kapsamdaysa pasaport zinciri sizi de bağlar. «Biz batarya üreticisi değiliz» cevabı, bataryalı ürün ihracatçısını kapsamdan çıkarmaz.
Pasaportta ne olacak?
| Veri kategorisi | İçerik |
|---|---|
| Kimlik | Üretici, model, üretim tesisi ve tarihi, benzersiz batarya kimliği |
| Bileşim | Kimyasal bileşim, kritik hammaddeler, tehlikeli maddeler |
| Karbon ayak izi | Madde 7 kapsamında, ancak metodoloji ve format tasarrufları yürürlüğe girdikten sonra zorunlu — pasaport tarihinde başladığında doldurulmaz |
| Döngüsellik | Geri dönüştürülmüş kobalt, lityum, nikel ve kurşun payları — Madde 8 ve delege yasası kapsamında; pasaport tarihinde başladığında doldurulmaz |
| Performans | Kapasite, güç, dayanıklılık, beklenen ömür |
| Durum | Kullanım ömrü boyunca güncellenen durum (state of health) verileri |
| Söküm | Geri dönüşüm ve söküm bilgileri |
Hepsi tek düzlemde görünmez — tüketici temel bilgileri, yetkili denetçi ve geri dönüşümcü daha derin katmanları görür. Bu rol bazlı model, DPP mimarisinin genel ilkesinin ilk zorunlu uygulamasıdır. Batarya pasaportunu diğerlerinden ayıran bir özellik de dinamikliğidir: durum verileri bataryanın ömrü boyunca güncellenir — pasaport, üretimde basılıp biten bir belge değil, bataryayla yaşayan bir kayıttır.
Veri zinciri: kim neyi sağlar?
Batarya pasaportunun zorluğu, verinin tek fabrikada doğmamasıdır: hücre üreticisi kimya ve karbon ayak izi verisini, modül/paket üreticisi montaj ve performans verisini, nihai ürün üreticisi entegrasyon bilgisini taşır. Zincirdeki her halka, bir üsttekine yapılandırılmış veri borçludur. Türk üretici için pratik sonuç: hücre tedarikçinizin veri sağlama kabiliyeti, sizin uyumunuzun tavanıdır — tedarikçi seçiminde artık teknik şartnameyle birlikte veri şartnamesi de konuşulmalı.
Örnek olay: bir e-bisiklet ihracatçısının 2026 sonbaharı
Temsili senaryo. İzmir'de yılda 8.000 e-bisiklet üreten, %60'ını Hollanda ve Almanya'ya satan bir üretici, Eylül 2026'da kapsam analizini yapar: bataryalar LMT kategorisindedir — onları bağlar.
Ekim: hücre tedarikçisine (Uzak Doğu) veri şartnamesi gider: kimyasal bileşim, tehlikeli maddeler ve kritik hammaddeler — bunlar 'den itibaren gerekli. Karbon ayak izi ve geri dönüştürülmüş içerik verisi, kendi sonraki tarihleri için ayrıca istenir — bir LMT bataryasında ayak izi yükümlülüğü 18 Ağustos 2028'den önce başlayamaz. Tedarikçi bileşim verisini «2027 ortasında» verebileceğini söyler — üretici o hafta ikinci bir tedarikçiyle pilot görüşmeye başlar; veri kabiliyeti artık teknik şartname kadar eleme kriteridir. Kasım: her bir bataryaya, model verisine bağlı kendi tekil kimliği atanır (Madde 77(1)–(3)); karekod, üreticinin kendi alan adına açılacak şekilde şemalanır. Aralık: AB'deki ithalatçıyla sözleşme güncellenir — pasaportu kayıt sistemine kimin kaydedeceği, hangi tarihte, yazılı hale gelir. Ocak: bir modelde uçtan uca prova: veri → batarya pasaportu → kayıt sisteminin test ortamında deneme kaydı (sistem kayıtları kabul etmeye başladığında). Şubat 2027'deki son tarih, bu üretici için sıradan bir iş günüdür.
Kontrfaktüel: aynı üretici analizi Ocak 2027'de yapsaydı, hücre tedarikçisinin bileşim verisi boşluğunu son tarihe beş hafta kala keşfedecekti — o noktada ne tedarikçi değişimi ne veri toplama yetişir; yetişen tek şey, sevkiyatı durdurma kararıdır.
Tedarikçiye veri şartnamesi: örnek maddeler
Hücre ve modül tedarikçisiyle konuşmayı somutlaştırmak için şartnameye girecek tipik maddeler: teslim edilecek veri alanlarının listesi (bileşim ve kritik hammaddeler; Madde 7 ve 8 uygulanmaya başladığında kullanılmak üzere de metodolojisiyle birlikte karbon ayak izi ve kanıtlarıyla birlikte geri dönüştürülmüş içerik payları); teslim formatı (yapılandırılmış dosya — PDF tarama değil); teslim zamanı (üretim partisiyle eşzamanlı, sevkiyatla değil); güncelleme yükümlülüğü (formülasyon değişirse bildirim); ve doğruluk beyanı. Bu maddeleri bugün müzakere etmek ucuzdur; Şubat 2027'de müzakere etmek mümkün değildir — o gün elinizdeki veri, elinizdeki veridir.
Türk üretici için hazırlık sırası
- Kapsam analizi: ürün gamınızda 2 kWh üzeri veya LMT/EV kategorisine giren ne var? Bataryalı ürünlerinizin hücre tedarikçileri kim?
- Veri zinciri haritası: bileşim ve kritik hammadde verisi hücre üreticisinden gelir ve 'den itibaren gereklidir; karbon ayak izi ve geri dönüştürülmüş içerik verisi daha sonra, Madde 7 ve 8 kapsamında gelir — tedarikçinizin bu veriyi verip veremeyeceğini bugün sorun; veremeyecekse alternatifini bugün arayın.
- Kimlik ve taşıyıcı: her bir bataryaya tekil kimlik, ürüne karekod. Karekoda geçiş rehberimiz baskı ve dayanıklılık adımlarını anlatıyor.
- AB'deki muhatap: batarya pasaportunu kayıt sistemine kim kaydedecek? Bataryayı AB pazarına süren operatör — genellikle ithalatçınız. Sözleşmede adı yazmalı; bu kayıt sınırda kontrol edilmez, çünkü batarya kayıt kimliği gümrük beyanına yazılmaz.
- Takvim provası: Şubat 2027'den önce en az bir modelde uçtan uca deneme — veri toplama, pasaport oluşturma ve kayıt sistemi kayıtları kabul etmeye başlar başlamaz bir test kaydı. İlk denemeyi zorunlu tarihte yapmak, öğrenme maliyetini cezaya çevirir.
Sık sorulan üç sınır durumu
Yedek batarya ihracatı. Bitmiş ürünle değil, yedek parça olarak AB'ye giden bataryalar da kapsam kriterlerine (EV, 2 kWh üzeri sanayi, LMT) göre değerlendirilir — «yedek parça» etiketi kapsamdan çıkarmaz. Yedek batarya kataloğunuz varsa, kapsam analizine onu da dahil edin.
Bataryasız sevkiyat ve AB'de montaj. Ürünü bataryasız gönderip bataryayı AB'de monte etmek yükümlülüğü ortadan kaldırmaz — batarya pasaportu bataryayı izler ve bataryayı pazara süren zincir halkası sorumluluğu taşır. Bu kurgu yalnızca «kim kaydeder» sorusunun cevabını değiştirir; sözleşmede o cevabın yazılı olması şartıyla.
Üçüncü ülke hücresiyle üretim. Hücre Uzak Doğu'dan, montaj Türkiye'de, satış AB'de — en yaygın kurgu ve en kırılgan veri zinciri. Bileşim verisi 'den önce hücre üreticisinden gelmek zorundadır; karbon ayak izi verisi ise Madde 7 uygulanmaya başladığında gerekecek. Bileşim verisi gelmiyorsa sizin montaj kaliteniz pasaportu kurtaramaz. Yukarıdaki veri şartnamesi maddeleri tam bu kurgu için yazılmıştır.
Tekstilciye not: burası deneme sahası
Şubat 2027'de yaşanacaklar — kayıt sisteminin performansı, piyasa gözetiminin pratiği, veri eksikliklerinin sonuçları — tekstil delege yasası uygulanırken şablon olacak. Batarya zincirinin öğrendiği her ders, tekstil kontrol listenizi daha isabetli kılar. Sektörünüz ne olursa olsun, 2027 baharında batarya cephesinden gelen haberleri okuyun: kendi geleceğinizi izliyor olacaksınız.
İlgili: ESPR nedir? · Dijital Ürün Pasaportu nedir?
Sık sorulan sorular
Batarya pasaportu hangi bataryalar için zorunlu?
Batarya pasaportunda hangi bilgiler olacak?
Türkiye'deki üreticileri nasıl etkiler?
Pasaport batarya değiştirilince veya ikinci ömre geçince ne olur?
Neden tekstilciler de bu konuyu izlemeli?
Batarya pasaportu gereklilikleri neler?
Kaynaklar
- — Düzeltildi: bataryanın kayıt kimliği gümrük beyanına yazılmaz, bu yüzden pasaportu sınırda kontrol edilmez; pasaportu bataryayı AB pazarına süren operatör kaydeder; merkezi DPP kayıt sistemi devreye alındı ama henüz hiçbir pasaport kaydedilemiyor.
