Dyrektywa (UE) 2026/470, opublikowana 26 lutego 2026, zmieniła dwie jedyne rzeczy, których naprawdę potrzeba z CSDDD: kogo wiąże i od kiedy. Progi wzrosły do 5000 pracowników i 1,5 mld euro obrotu netto, a stosowanie przesunęło się na . Jeśli ostatni raz czytaliście o CSDDD przed 2026 rokiem, liczby, które pamiętacie — 1000 pracowników, 450 mln euro — są tymi starymi.
Czym jest CSDDD i dlaczego czyta się inaczej
CSDDD to obowiązek na poziomie firmy: prowadzić opartą na ryzyku należytą staranność w obszarze praw człowieka i środowiska we własnej działalności i w łańcuchu działań. Szkielet ma taki sam jak reguły bateryjna i wylesieniowa: zidentyfikować, ocenić, działać i umieć udokumentować pracę.
Inaczej czyta się przez wyzwalacz. Należyta staranność bateryjna przypina się do produktu — wprowadźcie baterię do obrotu w UE, a art. 48 znajdzie was przy każdej wielkości powyżej zwolnienia. EUDR przypina się do towaru. CSDDD przypina się do was: stosuje się z powodu wielkości firmy, niezależnie od tego, co sprzedaje. Dlatego średniej wielkości producent może być w samym środku reguły bateryjnej i nigdzie w pobliżu CSDDD.
Druga różnica to forma prawna i nie jest to szczegół techniczny. CSDDD to dyrektywa, nie rozporządzenie. Nie stosuje się sama z siebie: państwa członkowskie transponują ją do prawa krajowego, a tekstem wiążącym firmę jest ten krajowy. Dwa kraje mogą wdrożyć tę samą dyrektywę z inną egzekucją, innymi karami i inną mechaniką sprawozdawczą. Kto planuje wobec „CSDDD" bez wskazania państwa członkowskiego, planuje wobec streszczenia.
Co zmienił Omnibus I
| Przed | Po dyrektywie (UE) 2026/470 | |
|---|---|---|
| Pracownicy | 1000 | 5000 |
| Obrót netto | 450 mln euro | 1,5 mld euro |
| Franczyza/licencja — opłaty | — | 75 mln euro |
| Franczyza/licencja — obrót | — | 275 mln euro |
| Stosowanie | etapowo od 2027 |
Próg, który więcej niż potraja się, w połączeniu z przesunięciem, nie jest porządkowaniem. To decyzja, że bezpośrednio zobowiązana populacja ma być znacznie mniejsza i startować znacznie później.
Nie jest to natomiast decyzja, że znikają oczekiwania leżące u podstaw. Firmy pozostające w zakresie to najwięksi nabywcy w Europie i to właśnie ich ankiety docierają do największej liczby dostawców. Skurczył się zakres; łańcuchy dostaw nie.
Trzy reżimy należytej staranności obok siebie
To tabela warta zachowania, bo o wszystkich trzech mówi się rutynowo jak o jednym programie, a operacyjnie nie mają ze sobą prawie nic wspólnego.
| Staranność bateryjna | Staranność EUDR | CSDDD | |
|---|---|---|---|
| Instrument | Rozporządzenie (UE) 2023/1542, art. 48 | Rozporządzenie (UE) 2023/1115 | Dyrektywa (UE) 2024/1760 |
| Wiąże | Tego, kto wprowadza baterię do obrotu w UE | Podmiot wprowadzający towar do obrotu | Firmy powyżej progów wielkości |
| Wyzwalane przez | Produkt | Towar | Wielkość firmy |
| Zakres badania | Cztery surowce | Siedem towarów | Cały łańcuch działań |
| Stosuje się od | |||
| Skutek bezpośredni | Tak — rozporządzenie | Tak — rozporządzenie | Nie — transpozycja krajowa |
| Rezultat | Zweryfikowana, ujawniona polityka | Oświadczenie o należytej staranności | Staranność oparta na ryzyku wg prawa krajowego |
Przeczytajcie wiersz „stosuje się od" od lewej do prawej: użyteczną informacją jest kolejność. Data wylesieniowa jest najbliżej, bateryjna następna, a CSDDD jest lata za obiema. Dostawcy, któremu dziś zadaje się pytania o wylesianie, nie zadaje się ich z powodu CSDDD.
Przykład: dostawca komponentów w łańcuchu objętego zakresem klienta
Scenariusz reprezentatywny. Dostawca z 400 pracownikami i 60 mln euro obrotu sprzedaje komponenty dwóm europejskim grupom, obu daleko powyżej nowych progów. Nie jest nigdzie blisko zakresu bezpośredniego i nigdy nie będzie.
Co przychodzi. Nie termin złożenia oświadczenia — ankieta, a później klauzula umowna. Klient musi prowadzić opartą na ryzyku staranność w całym swoim łańcuchu działań, a dostawca jest w tym łańcuchu. Jego odpowiedzi stają się dowodem klienta.
Co dostawca naprawdę kontroluje. Trzy rzeczy: wiedzieć, kim są jego właśni dostawcy, mieć drogę, którą skarga dotrze do kogoś, i umieć odpowiedzieć na pytanie o pochodzenie bez trzytygodniowego poszukiwania wewnątrz firmy. Nic z tego nie jest specyficzne dla CSDDD. Wszystkich trzech wymaga już reguła bateryjna, jeśli wysyła baterie, i EUDR, jeśli wysyła cokolwiek z tamtej listy towarów.
Scenariusz przeciwny. Załóżmy, że dostawca przeczytał na początku 2026 roku nagłówki o Omnibusie, zobaczył „zakres ograniczony o większość populacji" i uznał, że presja zniknęła. Jego własna pozycja nigdy nie zależała od bycia w zakresie. Obaj klienci w nim zostali, ankiety przychodziły dalej, a pytania o wylesianie przyszły w dacie z 2026 roku, która z CSDDD nie miała nic wspólnego. Błąd nie byłby prawny; polegałby na odczytaniu zmiany w cudzym obowiązku jako zmiany we własnym nakładzie pracy.
Przypadki brzegowe
Spółka matka spoza UE, obrót w UE. Dyrektywa sięga po przedsiębiorstwa utworzone poza Unią przez obrót wygenerowany w jej granicach. Rejestracja poza Europą sama w sobie nie jest odpowiedzią.
Grupa czy spółka. Jak przy każdym progu na tej stronie, to, która liczba jest badana — spółki czy skonsolidowana — przesądza wynik. Rozstrzygnijcie to z tymi, którzy konsolidują sprawozdania.
Reguły sektorowe przychodzą pierwsze. Firma może być poza CSDDD i jednocześnie wewnątrz obowiązku bateryjnego albo wylesieniowego. Wasz harmonogram wyznacza najbliższy wiążący obowiązek, a jest mało prawdopodobne, by był nim ten.
„Jesteśmy pokryci, bo robimy CSRD." Raportowanie o ryzyku i prowadzenie wobec niego należytej staranności to różne obowiązki z różnymi dowodami. Jeden nie wypełnia drugiego.
Co się nie zmieniło
Nowelizacja przesunęła progi i daty. Nie zastąpiła modelu leżącego u podstaw, a odczytanie nagłówków jako „CSDDD wydrążono" prowadzi do błędnego wniosku operacyjnego dla każdego, kto dostarcza dużemu europejskiemu klientowi.
Staranność w tej dyrektywie pozostaje oparta na ryzyku. To nie złagodzenie, lecz konkretna idea: od firmy oczekuje się ustalenia, gdzie w jej łańcuchu działań naprawdę leżą poważne ryzyka, i działania właśnie tam — zamiast stosowania jednej procedury jednakowo wobec każdego dostawcy. W praktyce koncentruje to uwagę na mniejszości relacji, a to, czy jesteście w tej mniejszości, zależy od tego, co i gdzie wytwarzacie, a nie od tego, jak jesteście duzi.
Utrzymała się też rama łańcucha działań. Sięga w górę aż do wytwarzania towarów i świadczenia usług, czyli dokładnie tam, gdzie stoją dostawcy. Firma poza zakresem bezpośrednim nie jest poza łańcuchem działań swojego klienta; zakres i łańcuch to różne pojęcia, a ruszyło się tylko jedno z nich.
Dla dostawcy oznacza to, że ankiety nie ustają, gdy zobowiązana populacja się kurczy. Każda firma pozostająca w zakresie jest bardzo duża i siedzi nad bardzo szeroką bazą dostawców. Zmniejszenie liczby zobowiązanych firm zmniejsza liczbę nadawców. Na liczbę odbiorców wpływa niemal wcale.
Szerszy obraz: kierunek się nie zmienił, zmieniła się populacja
Łatwo byłoby odczytać Omnibus I jako odwrót. Do faktów lepiej pasuje węższa lektura: UE zmniejszyła bezpośrednio zobowiązaną populację i przesunęła datę, pozostawiając zestaw reguł na poziomie produktu i towaru, które nadal przychodzą według własnego harmonogramu. Obowiązek bateryjny przesunięto i zachowano. Wylesieniowy uproszczono i zachowano. CSDDD zawężono i zachowano.
Dla dostawcy spoza Europy żaden z tych trzech nie jest adresowany do was, a wszystkie trzy docierają tak samo — jako pytanie klienta, na które nie odpowiecie z obecnych rejestrów. Praca, która odpowiada na wszystkie trzy, jest ta sama: znać własny łańcuch, przechowywać dowody i umieć je przedstawić na żądanie. Nasz przewodnik po EUDR opisuje najbliższy termin, przewodnik po należytej staranności bateryjnej kolejny, a przewodnik dla producentów spoza UE — jak ta presja wędruje łańcuchem, którego żadne rozporządzenie nie nazywa.
